Rząd planuje kolejną już reformę przepisów dotyczących pobytu obywateli Ukrainy. Głównym założeniem jest odejście od rozwiązań doraźnych (specustawa) na rzecz mechanizmów systemowych. Co to oznacza w praktyce? Przede wszystkim przedłużenie legalności pobytu o marca 2027 r. Póki co jest to projekt zmian i nie wiadomo w jakiej formie zostanie finalnie uchwalony.
Legalizacja pobytu i dokumenty: Najważniejsze daty
Najważniejsza informacja dla osób objętych ochroną czasową: legalność pobytu obywateli Ukrainy ma zostać przedłużona do 4 marca 2027 r.
Z mocy prawa (automatycznie) przedłużona zostaje ważność najważniejszych dokumentów:
- wiz krajowych,
- kart pobytu,
- zezwoleń na pobyt czasowy,
- polskich dokumentów tożsamości cudzoziemca.
Ważne: Utrzymana zostaje rola dokumentu elektronicznego w aplikacji mObywatel (Diia.pl), który wraz z paszportem nadal uprawnia do przekraczania granic.
Kluczowa zmiana: Obowiązek potwierdzenia tożsamości
To punkt, na który każdy posiadacz statusu UKR musi zwrócić szczególną uwagę. Jeśli PESEL UKR został nadany na podstawie oświadczenia (bo np. w momencie przekraczania granicy miał przy sobie paszportu), to będziesz musiał potwierdzić swoją tożsamość w dowolnym urzędzie gminy na podstawie ważnego dokumentu podróży.
- Termin: Przewidywany na to czas to 31 sierpnia 2026 r.
- Sankcja: Jeśli tego nie dopilnujesz, 1 września 2026 r. Twój status zmieni się automatycznie z UKR na NUE, co wiąże się z utratą wszystkich uprawnień wynikających z ochrony czasowej.
Status CUKR – przejście na kartę pobytu
Obywatel Ukrainy posiadający status UKR będzie mógł złożyć wniosek o wydanie karty pobytu. Z dniem odbioru tej karty, status UKR zmieni się automatycznie na status CUKR.
- Wnioski będą składane wyłącznie w formie elektronicznej.
- Z chwilą odbioru karty, status UKR zmieni się ma automatycznie na status CUKR.
Praca i prowadzenie firmy
W obszarze zatrudnienia i biznesu projekt zakłada utrzymanie niektórych rozwiązań:
- Dostęp do rynku pracy: Beneficjenci ochrony nadal będą mogli pracować bez zezwolenia. Zachowany zostanie obowiązek powiadomienia urzędy pracy w ciągu 7 dni od podjęcia pracy przez cudzoziemca.
- Własna działalność: Możliwość prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej (JDG) na zasadach takich jak dla obywateli polskich ma zostać utrzymana.
Zmiany w pomocy socjalnej i zakwaterowaniu
To obszar, w którym projekt przewiduje największe cięcia i „uszczelnienie” systemu:
- Likwidacja jednorazowego świadczenia 300 zł: Projekt zakłada uchylenie art. 31 specustawy.
- Koniec świadczenia „40+”: Wygaszone zostaje wsparcie dla osób prywatnych goszczących uchodźców. Pomoc w postaci zakwaterowania zbiorowego i wyżywienia będzie teraz dedykowana głównie tzw. grupom wrażliwym (osoby starsze, niepełnosprawni).
- 800 plus a szkoła: Wypłata świadczeń wychowawczych ma być ściślej powiązana z realizacją obowiązku szkolnego przez dzieci.
Podsumowanie: O czym musisz pamiętać?
Polska systematycznie porządkuje przepisy dotyczące pobytu obywateli Ukrainy. Największym wyzwaniem dla cudzoziemców będzie dopilnowanie formalności związanych z potwierdzeniem tożsamości w urzędach gmin oraz ewentualne przejście na status CUKR.
Należy również pamiętać o zasadzie, która pozostaje niezmienna: wyjazd z terytorium RP na okres powyżej 30 dni nadal skutkuje utratą uprawnień wynikających z ochrony czasowej.
